آداب تربیت فرزند از منظر اسلام

نوجوان باید عقیده و نظر خود را دربارة مسائل گوناگونی که با آن در زندگی شخصی، خانوادگی و اجتماعی مواجه میشود آزادانه ـ ولی با رعایت جوانب اخلاقی ـ مطرح کند و برای دفاع از عقیدة خود، استدلالاتی بیان نماید. در یک نگاه اجمالی میتوان گفت، طرح لیپمن و گاردر، برنامهای درسی برای شکوفایی ارزشهای عقلی در کودکان است که از دو جهت جای تأمل، بررسی و تحلیل تربیتی دارد؛ نخست از دیدگاه روانشناسی تربیتی و رشد کودک و نوجوان؛ دوم از نگاه فلسفه تربیتی است؛ البته روشن است که مبانی فلسفه غرب و اهداف و اصول لیبرال-دموکراسی، مورد پذیرش الگوی تربیتی اسلامی نخواهد بود؛ اما باید دید که آیا میتوان از این طرح با رعایت ملاحظات و اصلاحاتی، در تربیت عقلانی بهره جست. قرآن و روایات تا چه اندازه نقش مادر را بر فرزند تبیین نموده و مشترکات و مفترقات اسلام و علم روانشناسی در رابطه با این موضوع چیست، پاسخ داده میشود لذا این نوشتار، در ابتدا نظر دانشمندان علوم تربیتی و روانشناسی را در ارتباط با تاثیر مادر در تربیت فرزند تبیین کرده و سپس به بررسی دیدگاه اسلام در این زمینه، میپردازد. ۴. ↑ احمدی، علیاصغر، روانشناسی شخصیت از دیدگاه اسلامی، ص۷۹-۳۴، انتشارات امیر کبیر، چاپ سوم، ۱۳۷۴.

۳۳. ↑ فیومی، احمد بن محمد، مصباح المنیر، ص۲۵۴. ۱۲۹. ↑ ابنحبّان، صحیح ابنحبّان بترتیب ابنبلبان، ج۱، ص۲۸۸، چاپ شعیب ارنؤوط، بیروت، ۱۴۱۴/۱۹۹۳. اولین و مهم ترین راهکار این است که وقتی کودکتان توانایی درک کلام و صحبت کردن را پیدا کرد, در جریان آموزش اندام های مختلف بدن به او, با نام های صحیح اندام تناسلی به کودک آموزش دهید. و در اصل چهارم اعلامیه مزبور آمده است: «کودک باید از امنیت اجتماعی بهرهمند گردد، در محیطی سالم پرورش یابد و بدینمنظور کودکان و مادران باید از مراقبت و حمایت خاص (که شامل توجه کافی، پیش و بعد از تولد میشود) بهرهمند شوند، کودک باید امکان برخورداری از تغذیه، مسکن، تفریحات و خدمات پزشکی مناسب را داشته باشد». مربیانی که خود تربیت یافته و دارای کفایت و لیاقت باشند و اصل تدریجی بودن تربیت را در پرورش کودکان همواره مد نظرداشته باشند. جایگاه او را در این سنین به کلمه وزیر تعبیر نموده است.

آموزش قرآن در دوران کودکی که سنین آموزش وی به شمار می رود از اهمیت زیادی برخوردار است. رسول اکرم(ص)فرموده است: اگر کسی با مردم سخنی بگوید که در خور عقل آنان نیست فتنه و ناامنی برای برخی ازآنان ایجاد می کند. نیز فرموده است: ماگروه پیامبران موظفیم با مردم به قدر توانایی فهم آنان سخن بگوییم. بنابراین، باید به مقدار فهم کودک با او سخن بگوییم و چیزی را که در توانایی و فهم قوای عقلانی او نیست به او القا نکنیم، زیرا موجب ایجاد نفرت وانزجار او می شود. هنگامی که بزرگان با این حقیقت آشنا باشند که جوانان در زمان های متفاوت از آنها زندگی می کنند ، به دیدگاه و درک درست از فرزندان خود می رسند . در صورت خودداری پدر و مادر و یا هر دو از نگهداری فرزندان یا غفلت از این امر یه طوری که صحت جسمانی و تربیت اخلاقی اطفال در مخاطره قرار گیرد، دادگاه به تقاضای یکی از والدین و یا یکی از نزدیکان و یا حتی دادستان میتواند هر تصمیمی که به نفع کودک باشد انخاذ نماید به این ترتیب قانون در جهت حفظ حقوق کودک میتواند حق حضانت را از یکی از والدین یا هر دوی آنها سلب کند.

با این همه حتی اگر فرزند به عنوان یک ارزش و نعمت الهی با دیگر امور چون احسان و انفاق و محبت به خدا و اولیای الهی سنجیده شود، فرزند درمقایسه با آن باقیات صالحات، دارای ارزش محدود و ناچیزی است. رحمت خداوند بر پدری که در راه نیکی و نیکو کاری به فرزند خود کمک کند یعنی به او احسان نماید و همچون کودکی، رفیق دوران کودکی وی باشدو او را عالم و مؤدب بار آورد. روش تربیت فرزند نهج البلاغه تربیت فرزند از بنیادی ترین مسائل تربیتی شمرده می شود، و سنگ زیرین تربیت های بعدی است، به همین جهت در دین مقدّس اسلام، سخنان معصومین، مخصوصاً امیرمؤمنان سخت بر این امر تکیه و تأکید شده است. کما اینکه در ولادت اولی با عالم ملک پیوند می یافت (همانجا).«احوال » شیخ ، با ترک اختیار مرید و تسلیم شدنش به شیخ ، از طریق سخن شیخ به مرید منتقل می شود و دو روح با هم می آمیزند و مرید همچنانکه سخن و اشارات شیخ را می فهمد، به مقام فهم سخن و اشارات و الهامات خداوند نائل می شود (همان ، ص ۹۶). زیرا با هربوسه، برای شما، مقام و مرتبتی دربهشت، فراهم می شودکه فاصل?

دیدگاهتان را بنویسید