تربیت فرزندان در اسلام (۱)

منظور از عمل به مقتضای علم، هم عمل جوارحی و هم عمل جوانحی است؛ بنابراین باور به آموزههای اعتقادی اثبات شده توسط علم فلسفه و الاهیات فلسفی، عمل قلبی به آنها است که البته در نیت و رفتار نیز نمود مییابند. همچنین پیامبر در مسجد قبا، در جمع ده تن از اصحاب، که سرگرم تعلم بودند حاضر شد و ضمن تشویق، آنان را به عمل به علم فرا خواند. از آنجا که در بینش اسلامی، علم و عمل، دین و دنیا و عبادت و معیشت از یکدیگر جدا نیستند، در اصلیترین مرکز عبادی یعنی مسجد، از همان زمان پیامبر اکرم، علاوه بر عبادت خداوند، تدبیر امور حکومتی، قضایی و سازماندهی نظامی، فعالیتهای فرهنگی و آموزشی نیز صورت میپذیرفته است. امروز هم از طریق تلویزیون ملاحظه میکنیم در بسیاری از کشورهای جهان در صف مبارزه با ستم و استبداد و استعمار جوانان پیشقدم هستند؛ در نظام آموزشی با توجه به فطرت، کتابها و مقالات خوب و گوناگونی در چند سال اخیر نوشته شده است». موضوع تنبیه و تشویق در مرحله ابتدایی همواره مورد توجه صاحبنظران و دست اندرکاران تعلیم و تربیت بوده است. گونهای از تشویق معنوی آن بود که شاگرد شایسته را بر مرکب (مثلاً شتر ) سوار میکردند و با نواختن بوق و سرنا در خیابان میگرداندند و مردمان دو سوی خیابان به نشانه خوشامد گردو و پسته بر سرش میریختند، با اینهمه، تنبیه بدنی در مرحله آموزش ابتدایی پدیدهای رایج بوده است.

9. اشتباهات و خطاهای آنان را بدون تنبیه و تمسخر اصلاح کنند. در آموزش ها، بویژه در آموزش مذهبی باید چیزی را به کودک آموخت که بعدها نیازی به اصلاح نداشته باشد. 2. حُسن خلق؛ مبدأ اساسی پرورش نسل سالم داشتن اخلاق نیکوست که اثرات مستقیم و غیر مستقیمی در مراحل مختلف تربیت کودک دارد؛ چنانکه در روایت آمده است: «عن الحسینبن بشّار قال: کتبتُ إلی ابی الحسن(ع): أنّ لی قَرابَةً قد خَطَبَ إلیّ و فی خُلُقِهِ سوءٌ قال: لاتُزَوِّجهُ إن کان سَیِّیءَ الخُلُقِ؛ از حسینبن بشّار نقل شده که گفت: نامهای به موسیبن جعفر(ع) نوشتم و عرض کردم: یکی از اقوام من از (دختر یا خواهرم) خواستگاری کرده، در حالی که دارای حُسن خلق نیست و بداخلاق است. محافل و مجامع: قرار دادن کودک در جو مذهبی مثل مساجد و محافل، جلسات مذهبی ، اجتماعات سالم دینی در رشد و پرورش دینی آنها بسیار مؤثر است . آن حضرت فرمود: زن زیبارویی که در خاندان و فضای خانوادگی نادرستی رشد و پرورش یافته باشد.» (همان، ص332) پرورش در چنین خانوادهای از او شخصیتی دشوار میسازد. سعید بن مسیّب در مسجدالنبی و مسلم بن ولید در مسجدی در بصره در باب شعر سخن میگفتند.

و در مسجدالحرام، ابتدا ابنعباس (متوفی ۶۸) و بعد از او عطاء بن ابیرَباح و بعدها، امام شافعی (متوفی ۲۰۴) تفسیر و حدیث و فقه میگفتند. در خانقاهها نیز، که در اصل برای عبادت و تعلیم صوفیان پدید آمده بود، گاه قرآن و حدیث و فقه و کلام و حتی شعر و موسیقی تدریس میشد. نظر به قداست مساجد و ضرورت اولویت فراگیری علوم دینی در بین مسلمانان، محور آموزش در مساجد، دانشهایی چون قرآن، تفسیر، حدیث و فقه بوده است؛ با اینهمه، از تدریس برخی علوم مقدماتی و دانشهای غیر دینی نیز در مساجد گزارشهایی موجود است. مشهورترین دارالعلم با فعالیتهای آموزشی چشمگیر، دارالعلم الحاکم (۳۸۶ـ۴۱۱)، خلیفه فاطمی، است که در آن علاوه بر فقه مذاهب، گاه نجوم و پزشکی نیز تدریس میشد. صدقه دادن در اسلام دارای بار ارزشی بالایی، چه از لحاظ فردی و چه از لحاظ اجتماعی است و توصیههای فراوانی چه از ناحیه وحی، در آیات قرآنی و چه در کلام معصومان‰ برای مسلمانان و مؤمنان ارائه شده است.

ج. آموزش آداب و مهارتهای اجتماعی: آموزش آداب و مهارتهای زندگی و سلوک اجتماعی همگام با رشد سنی و افزایش میزان فهم و درک اجتماعی کودکان، به صورت علمی و به هنگام رویارویی با رفتار خاصی از طرف کودکان به آنها ارائه میشده است. کارشناسان معتقدند محیط خانواده و جمع هایی که نوجوان در آنها شرکت می کند، از عوامل موثر در رفتار جنسی نوجوان و بروز رفتارهای مناسب یا نامناسب از سوی اوست. او را به بازیهای سالم مانند فوتبال یا بازی با اسباب بازیهای نظیر ماشین و یا هواپیما و امثال آنها تشوق کند و او را از بازیهایی که دارای تصویرهای حرام است مانند تصویر انسان و یا حیوان منع کند و یا آنها را در نظرش زشت جلوه دهد. 4. لباس های زیر کودکان شما باید در فضایی مجزا و خاص قرار بگیرند. براساس آیات 15 این سوره، حضرت آدم و حوا(ع) از خداوند متعال خواهان فرزندی صالح و نیکوکار هستند؛ «هُوَ الَّذی خَلَقَکُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِیَسْکُنَ إِلَیْها فَلَمَّا تَغَشَّاها حَمَلَتْ حَمْلاً خَفیفاً فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُما لَئِنْ آتَیْتَنا صالِحاً لَنَکُونَنَّ مِنَ الشَّاکِرینَ؛ (او خدایی است که(همه) شما را از یک فرد آفرید و همسرش را نیز از جنس او قرار داد، تا در کنار او بیاساید.

دیدگاهتان را بنویسید